‘Ik behoor tot de laatste generatie die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt,’ zegt oud-VRT-journalist Walter Zinzen (88), ‘en ik ben verbijsterd door de oorlogshysterie in de media.’ Samen met andere oudgedienden van de VRT, onder wie voormalig Amerika- en Ruslandcorrespondent Johan Depoortere (81), schreef hij een vlammende open brief. De rot zit diep in de Reyerstoren, waarschuwen ze. ‘Nieuws draait onder CEO Delaplace vooral om kijkcijfers en clickbait.’
Sam Ooghe – Humo
19 april 2026
Leestijd: 26 min
‘Journalisten van ‘De afspraak’ krijgen expliciet de instructie om kritische vragen te vermijden’
HUMO Waarom hebben jullie een open brief geschreven?
JOHAN DEPOORTERE «Omdat het nodig was. In de media hoor je nog maar één verhaal: er komt oorlog, dus we moeten massaal investeren in wapens. De voorbije maanden doken in de nieuwsprogramma’s meer militairen op dan in de voorgaande vijftig jaar samen. Ze krijgen vrij spel om hun standpunt te verkondigen: dat we dringend meer in het leger moeten investeren.»
WALTER ZINZEN «Ook de nieuwsankers van ‘Het journaal’ strooien gul met woorden als oorlogsdreiging. Zo laat je de kijkers geloven dat bewapening en oorlog normaal zijn. Van journalisten zou je toch enig weerwerk mogen verwachten, of op z’n minst de occasionele kritische vraag.»
DEPOORTERE «In plaats daarvan zie je zelfverklaarde NAVO-experts van de nieuwsdienst doodleuk poseren met antidrone wapens (Depoortere doelt op Jens Franssen, red.).»
ZINZEN «Sommigen schrijven samen met militairen boeken, want daar kun je lekker mee scoren (Jens Franssen werkte met generaal op rust Marc Thys aan een boek, red.).
»Ontstellend. Hebben we dan niets geleerd uit de vorige eeuw? Journalisten mogen zich nóóit laten leiden door oorlogsstokers.»
HUMO Zoals wie?
ZINZEN «Neem Theo Francken (N-VA), die eerder een minister van Oorlog is dan een minister van Defensie. Hij komt bijna klaar bij nieuwe wapenleveringen.
»Die man praat zeer lichtzinnig over oorlog. Het liefst zou hij overal troepen en materiaal naartoe sturen: niet alleen naar Oekraïne, maar ook naar Saudi-Arabië en de Straat van Hormuz. Hij noemt dat defensieve leveringen, maar voor Iran is dat inmenging in de oorlog.
»In ‘De afspraak’ sprak Francken zelfs over ‘een strijd tegen onze vijanden’. Vijanden! Alsof ‘de Russen’ of ‘de Chinezen’ geen mensen meer zijn. En geen enkele journalist corrigeert hem.
»Ik behoor tot de weinigen die nog de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt, misschien ben ik daarom extra gevoelig voor dergelijke woorden. Er zijn trouwens ook deskundigen die de oorlogshysterie aanwakkeren.»
HUMO Jullie noemen in jullie brief VUB-politicoloog Jonathan Holslag.
ZINZEN «Er zijn er nog, hoor. Neem die Nederlandse vrouw van het Egmontinstituut.»
HUMO UGent-onderzoeker Michelle Haas?
ZINZEN «Ja. Ik word bijna ziek als ik haar riedels over oorlog en bewapening hoor op tv.»
HUMO Stel dat jullie morgen de nieuwsdienst leiden, wie nodigen jullie dan wel uit?
DEPOORTERE «Frisse stemmen die de bredere context schetsen: Ludo De Brabander van Vrede vzw, bijvoorbeeld. Of een expert als Tom Sauer, die alles weet over atoomwapens.»
HUMO Tom Sauer komt weleens naar ‘De afspraak’.
DEPOORTERE «Veel te weinig. En als hij komt, krijgt hij meteen de vraag: ‘Spreekt u als activist van Pax Christi of als onafhankelijk expert?’
»In VRT-kringen geldt Pax Christi blijkbaar als verdacht. Dat Jonathan Holslag reserveofficier is en doceert aan het NAVO-Defensiecollege, wordt hem nooit verweten. Maar Tom Sauer moet men neutraliseren door er een politicus als Theo Francken naast te zetten. (Schudt het hoofd) Dat is fundamenteel oneerlijk.
»Een wetenschapper werkt met feiten, terwijl een politicus teert op meningen en retoriek. En op tv wint emotie het altijd van analyse.
»Ik heb onlangs Manufacturing Consent van Noam Chomsky herlezen. Hij schrijft dat media functioneren als consensusfabrieken.
»Vandaag luidt de consensus: ‘De Russen bedreigen ons en voeren een hybride oorlog.’
»Er heerst bijvoorbeeld een dronehysterie: elk incident wordt zonder bewijs meteen aan de Russen toegeschreven, zelfs als die drone achteraf een zwarte politiehelikopter blijkt te zijn.
»Is er in West-Europa één drone gesignaleerd waarvan we zeker weten dat die Russisch was? Nee.»
ZINZEN «Ook Pano heeft geen bewijzen gevonden. Maar intussen geeft de federale regering, zonder openbare aanbestedingen, miljoenen uit aan antidronesystemen.»
‘Jonathan Holslag wakkert de oorlogshysterie aan. En als ik de riedels over oorlog en bewapening van Michelle Haas hoor, word ik bijna ziek’
Walter Zinzen
HUMO We worden toch echt bedreigd? Rusland heeft zijn oorlogseconomie fors uitgebouwd, het voert cyberaanvallen uit en mengt zich in westerse verkiezingen.
DEPOORTERE «Er is inmenging, zeker. Maar dat is niet nieuw: grote mogendheden proberen al decennia de politiek in andere landen te sturen.
»Neem de herverkiezing van Boris Jeltsin tot president van Rusland in 1996: dat kon alleen maar dankzij een enorme Amerikaanse pr-campagne.
»En de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance heeft tevergeefs geprobeerd zijn bondgenoot Viktor Orbán verkozen te krijgen in Hongarije. Tussen dergelijke politieke manoeuvres en een echte oorlog gaapt een grote kloof.»
HUMO Jullie hekelen in de open brief de eenzijdige berichtgeving over de oorlog in Oekraïne.
ZINZEN «Laat me eerst dit zeggen: er is géén excuus om een oorlog te beginnen. De Russische inval in Oekraïne is onaanvaardbaar. Punt.
»Maar als journalist moet je ook naar de fouten van het Westen kijken. Het brak de belofte om de NAVO niet oostwaarts uit te breiden, en daarom heeft Poetin gereageerd.»
HUMO Dat klinkt verdacht veel als propaganda van het Kremlin.
ZINZEN «Poetin vertelt dat voortdurend, maar daarom is het nog niet onwaar. Toen hij net aan de macht kwam, waren er kansen voor een nieuwe structuur waarin ook Rusland zich veilig voelde.
»Na de val van de Muur woonden Russische waarnemers in Brussel NAVO-vergaderingen bij; er waren zelfs voorzichtige plannen om Rusland te laten aansluiten. Die kansen hebben de Verenigde Staten bewust laten schieten.»
HUMO Hoe dan?
DEPOORTERE «Door te blijven praten over het NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne, hoewel ze wisten dat dat voor Moskou een rode lijn was.
»In de VS heb je een partijoverschrijdende stroming die Rusland wil verzwakken en mikt op een regimewisseling in het Kremlin. In de jaren 90 circuleerden zelfs plannen om Rusland op te splitsen.
»De topdiplomate Victoria Nuland heeft toegegeven dat de Verenigde Staten 5 miljard dollar hebben gespendeerd voor de democratisering van Oekraïne, om het in de richting van het Westen te trekken.
»Voor die stroming was Oekraïne een hefboom tegen het regime in Moskou. Zelfs Joe Biden heeft gezegd dat Poetin niet aan de macht kon blijven. Eigenlijk is Poetin met open ogen in de val van Amerika gelopen.»
HUMO Draait u de rollen niet om? De Oekraïners hebben zelf voor het Europese model gekozen en dáárom is president Poetin het land binnengevallen.
DEPOORTERE «Dat is te simpel.
»De zogenaamde spontane pro-Europese Maidan-revolutie in Kiev van 2014 was alleen mogelijk door aanzienlijke westerse inmenging, iets wat de pas gepensioneerde Rusland correspondent (Jan Balliauw, red.) níét vertelt in zijn nieuwe boek, De droom van Poetin.
»Bij de VRT krijg je ook zelden te horen dat er in Oekraïne een proxyoorlog woedt tussen Rusland en Amerika: de oorlog komt de VS goed uit, want het is nu eenmaal hun strategie om Moskou te verzwakken en een nauwe samenwerking tussen Rusland en Europa af te blokken.»
HUMO Onderschatten jullie president Poetin niet? Hij is een imperialist die de Sovjet-Unie in ere wil herstellen. De Baltische staten vrezen dat zij de volgende zijn.
DEPOORTERE «Waarom zou Poetin in hemelsnaam Estland of Letland binnenvallen? Daar is geen hard bewijs voor. Als hij die ambitie had, had hij dat gedaan vóór hij zijn leger in Oekraïne liet verzwakken.
»Poetin is zeker een imperialist, maar nog meer dan dat is hij een koele realist.
»In de media horen we steevast één kant van het verhaal, maar je kunt je evengoed afvragen waarom die Baltische staten zelf de Russische beer voortdurend uitdagen.»
ZINZEN «Dat klopt: grote Russische minderheden verliezen er de laatste jaren hun burgerrechten.»
DEPOORTERE «Ze mogen niet meer stemmen of moeten absurde taaltesten afleggen om te mogen werken. Ook de Russisch-orthodoxe kerk wordt er hard aangepakt.»
Bron Photo News
HUMO Voor alle duidelijkheid, meneer Depoortere: u bent geen Sovjetspion?
DEPOORTERE (lacht) «Nee. U bent niet de eerste die me een spion noemt. Mensen op sociale media noemen me weleens naïef of een vriend van Poetin. Onzin, natuurlijk.
»Ik was correspondent in Rusland én in de VS, en ik probeer nu hetzelfde te doen als toen: beide kanten belichten in plaats van kritiekloos partij te kiezen.»
HUMO Wat is dan uw conclusie?
DEPOORTERE «Dat het er niet goed uitziet voor Oekraïne. Er wordt een uitputtingsoorlog gevoerd die het volgens vrijwel alle militaire specialisten niet kan winnen.
»Rusland is groter, heeft een ronkende oorlogsindustrie en meer manschappen. De Krim heroveren is ondenkbaar; zelfs president Zelenski zegt daar zelden nog iets over.»
ZINZEN «Er moet dringend bemiddeld worden. Oud-NAVO-secretaris-generaal Willy Claes pleitte onlangs nog voor nieuwe ontwapeningsgesprekken, maar in Europa of Washington zie je geen enkele echte poging daartoe.»
‘U bent niet de eerste die me een spion van Rusland noemt. Maar ik probeer gewoon de kanten van de VS én Rusland te belichten’
Johan Depoortere
HUMO Misschien omdat president Poetin weigert met Europese leiders te praten?
DEPOORTERE «Nu draait ú de rollen om. Een maand na de inval in Oekraïne lag er al een vredesakkoord op tafel na bemiddeling van Turkije.
»Dat is meteen afgeschoten door onder anderen de Britse premier Boris Johnson. En toen Donald Trump vorig jaar met Poetin wilde praten, ging Europa ook op de rem staan.
»Nu liggen de kaarten anders. In oorlogen bepaalt de winnende partij de voorwaarden, en vandaag is dat Rusland. Dat is tragisch voor Oekraïne, maar het is wel de realiteit.
»Europa heeft zichzelf diplomatiek volledig buitenspel gezet.»
ZINZEN «Zelfs premier Bart De Wever zei voor één keer iets zinnigs: we zullen de relaties met Rusland ooit moeten normaliseren.
»En wat gebeurde er? Hij werd uitgekafferd door zijn collega’s en door journalisten. In het huidige klimaat is nadenken over vrede blijkbaar taboe.»
ONDERBUIK
HUMO Jullie oud-collega Dirk Tieleman zegt dat hij anno 2026 onmogelijk nog voor de VRT zou kunnen werken. En jullie?
ZINZEN «Ik zou het ook héél moeilijk hebben.
»Uit goede bron weet ik dat in 2020 niet Frederik Delaplace, maar Peter Vandermeersch als beste uit de selectie procedure is gekomen om CEO van de VRT te worden.
»Hij wilde ook graag, maar Bart De Wever heeft zijn veto gesteld.
»Daarna heeft Delaplace de VRT verregaand gecommercialiseerd. Hij behandelt de publieke omroep als een privébedrijf. Nieuws draait nu vooral om kijkcijfers en clickbaits.
»Ik hoor, bijvoorbeeld, dat journalisten van ‘De afspraak’ expliciet de instructie krijgen om scherpe, kritische vragen te vermijden. Ze mogen de sfeer en de gezelligheid in de studio niet verpesten.
»‘De afspraak’ moet zoveel mogelijk op ‘De tafel van Gert’ lijken.»
DEPOORTERE «Dat verbaast me niet. Aan de Reyerslaan heerst angsthazigheid.
»Mensen als Frederik Delaplace zijn als de dood voor het versleten cliché van ‘de linkse VRT’. Journalisten moeten dus op hun tenen lopen: de kijker mag absoluut níét wegzappen.»
HUMO Waar storen jullie je het meest aan?
ZINZEN «Aan de verheffing van het fait divers tot nieuws.
»Twee oudjes botsen met de fiets of er wordt een messteek uitgedeeld in een stationsbuurt, en meteen trekt ‘Het journaal’ eropuit voor een reportage en een interview met de politie woordvoerder.
»Niemand stelt nog de kernvraag: ‘Wat is de maatschappelijke relevantie?’»
DEPOORTERE «‘Het journaal’ hangt aan elkaar van flinterdunne nieuwsitems en vermaledijde voxpops: willekeurige meningen van willekeurige mensen op straat.
»Zo’n stukje is snel, makkelijk en goedkoop gemaakt, en het is vooral niet controversieel.
»Ook sport slokt veel schermtijd op: wint een Vlaming een etappe in de Ronde van Frankrijk, dan opent ‘Het journaal’ met een reportage van tien minuten.
»Het infotainment primeert, en de relevante, harde feiten verdwijnen in de zogenaamde mix.»
ZINZEN «Bovendien is er te weinig tijd. Een verslaggever vertrekt ’s ochtends en moet ’s avonds terugkeren met stukken voor radio, tv én website; soms moeten ze zelf filmen en monteren. Zo’n bandwerk maakt grondige journalistiek onmogelijk.
»Ik heb veel begrip voor de huidige generatie: zij hebben het zwaarder dan wij destijds. Diepgravende journalistiek bedrijven is bijzonder moeilijk geworden.»
HUMO Jullie hekelen ook de manier waarop de VRT met extreemrechts omgaat.
ZINZEN «De VRT focust voortdurend op de buitenlandse dreigingen, maar behandelt de bedreiging bínnen onze democratie met fluwelen handschoenen.
»Journalisten onderschatten het gevaar van extreemrechts, terwijl dat een veel prangender probleem is dan een heel hypothetische Russische invasie.
»Tom Van Grieken loopt aan de Reyerslaan rond als een doordeweekse politicus. Hij wordt even vaak uitgenodigd als zijn collega’s en wordt niet anders geïnterviewd.
»Vroeger gold er nochtans een heldere regel: we gaan níét live in debat met het Vlaams Blok of Vlaams Belang, want in een livegesprek kun je hun voortdurende stroom van onwaarheden niet meteen checken en weerleggen.»
HUMO Noem mij één politicus die niet liegt.
ZINZEN «Zo is het maar net. Zelfs onze premier kan er wat van.»
DEPOORTERE «Dat liegen is niet de kern van het probleem. Wel dat Vlaams Belang géén partij als een andere is.
»Dat zei de VRT vroeger ook expliciet: je moet die partij anders behandelen omdat ze niet democratisch is.
»Tegenwoordig wordt dat argument opzijgeschoven met een drogreden: ‘Ze halen veel stemmen, dus we kunnen ze niet negeren.’
»Zo herleid je de democratie tot een optelsom van de meeste zetels.
»Maar de democratie is méér dan dat. Het is een ideologie uit de verlichting, met als beginsel: we laten zoveel mogelijk mensen delen in rechten en welvaart.
»Wie dat beginsel ondergraaft door rechten te reserveren voor zijn eigen groep en anderen uit te sluiten, is een antidemocraat.
»Geef je ze vrij spel op tv met ‘wij tegen zij’ praatjes, dan normaliseer je uitsluiting.
»Journalisten moeten echt hun rol spelen als hoeders van de democratie.»
HUMO Ze moeten hun publiek waarschuwen voor extreemrechts?
ZINZEN «Nee, dat is iets anders. Ik geloof niet meer in het opgeheven vingertje.
»Na Zwarte Zondag, de eerste grote verkiezingsoverwinning van extreemrechts in 1991, maakten wij de ene na de andere ‘Panorama’-reportage om het racisme te counteren. Dat heeft niet gewerkt.»
HUMO Waarom niet?
ZINZEN «Omdat racisme niet rationeel is.
»In Antwerpen sprak ik eens met Blok-kiezers. Aan de overkant van het plein zaten twee Marokkaanse mannen in lange gewaden.
»Ik vroeg: ‘Wat hebben die mensen u misdaan?’ Het antwoord: ‘Mor zie ze na eens zitten, menier!’ (lacht)
»Die haat komt uit de onderbuik, niet uit het hoofd.
»Ik ben het voorts wél met Johan eens: je moet benoemen waarom extreemrechts gevaarlijk is, waarom je hen niet uitnodigt in de studio, en je moet hun gedachtegoed vooral níét normaliseren.
»Een voorbeeld: bijna vijfhonderd Fedasil ambtenaren hebben onlangs een open brief geschreven over het onmenselijke en onwettige beleid van hun eigen minister, Anneleen Van Bossuyt (N-VA).
»Hebt u daar veel over vernomen in ‘Het journaal’? Ook in ‘Terzake’ passeerde het maar even.»
HUMO Voor de hoofdredacteurs Zinzen en Depoortere is dat een hoofdpunt in ‘Het journaal’?
DEPOORTERE «Maar natuurlijk!»
ZINZEN «België heeft al 11.000 veroordelingen aan zijn laars gelapt. Als Trump een gerechtelijke beslissing negeert, roepen we terecht: ‘Hij breekt de democratie af!’ Maar bij ons is het plots wel oké.»
OMERTA
HUMO Nog een probleem: de VRT moet de komende jaren opnieuw zwaar besparen.
DEPOORTERE «De Vlaamse politiek koestert geen greintje liefde voor de openbare omroep. Deze regering gebruikt besparingen om de redactie in de tang te nemen, net als de vorige regeringen.»
ZINZEN «Uit angst voor een ontslag spelen jonge journalisten nu meer dan ooit op veilig. Die angst heeft een invloed op de kwaliteit van de berichtgeving.»
DEPOORTERE «Juist. In een repressief klimaat, met besparingen en mogelijke ontslagrondes als een dreigende wolk, kruipen mensen in hun schulp. Ze durven geen foutjes meer te maken, dus spraakmakende en controversiële televisie blijft uit.»
HUMO CEO Frederik Delaplace heeft het personeel een spreekverbod opgelegd. Zouden jullie de omerta gerespecteerd hebben?
DEPOORTERE «Nee, maar wij waren vastbenoemd. Je moest bij wijze van spreken eerst je vader en moeder vermoorden om ontslagen te kunnen worden.»
ZINZEN «En dan nog! (lacht)»
DEPOORTERE «Walter en ik botsten geregeld met de directie en de hoofdredactie. Soms volgde een nota: ‘U wordt tot de orde geroepen.’ Maar een dag later was dat alweer vergeten.
»Er zijn de laatste jaren ook dingen ten goede veranderd. Als de toenmalige administrateur-generaal Paul Vandenbussche, zoals wel vaker, te veel had gedronken, belde hij na ‘Het journaal’ woedend naar de eindredacteur. Dan vielen er grote woorden.
»Vandenbussche heeft me ooit toegeschreeuwd: ‘Meneer Depoortere, als ge oorlog wilt, dan zult ge oorlog kríjgen!’ (lacht) Zo ging dat toen.»
ZINZEN «Om kritiek naar buiten te brengen deden we zoals collega Siegfried Bracke: we schreven stukken in de krant onder een pseudoniem. Dat heb ik vaak gedaan, moet ik bekennen.»
HUMO Onder welk pseudoniem?
ZINZEN (lacht) «Dat geheim neem ik mee in het graf.»
HUMO Wat is er wel goed bij de VRT?
DEPOORTERE «Ik zie de laatste tijd ijzersterke documentaires op VRT Canvas, zoals de indrukwekkende verfilming van Scurati’s Mussolini boeken.
»Het medium is dus niet het probleem; het is het jachtige format van het journaal dat tekortschiet om de wereld helder uit te leggen.»
HUMO Helaas kijken mensen jonger dan 30 geen tv meer.
DEPOORTERE (knikt) «Een paar dagen vóór de Amerikaanse verkiezingen sprak ik op een school in Antwerpen, blijkbaar op vraag van de leerlingen zelf.
»Ik vroeg: ‘Waar halen jullie je informatie?’ Het antwoord was unaniem: TikTok. Toeval of niet, hun feitenkennis over de verkiezingen en de politieke wereld was héél gering.»
ZINZEN «The medium is the message. Jongeren zijn via TikTok vaak wél mee met grote gebeurtenissen, zoals in Gaza, maar dat platform drijft nog sterker dan televisie op emotie. Ze missen dus diepgang.»
DEPOORTERE «Het antwoord van de nieuwsmedia zou moeten zijn: méér duiding. Maar het omgekeerde gebeurt. Schrijf maar op: onze media tiktokkiseren in snel tempo.»
MODERNE KRUISTOCHT
HUMO Meneer Depoortere, uw eerste oorlog als verslaggever was de burgeroorlog in Libanon, die in 1975 begon. Nu laait het geweld weer op.
DEPOORTERE «Het is een eindeloos verhaal, ik word er moedeloos van. Vandaag zijn er andere spelers, maar de rode draad blijft dezelfde: Israël wil zwakke buurlanden die hun belangen en die van de Amerikanen niet in de weg staan.
»Libanon is bovendien zo verdeeld dat ik geen sprankje hoop zie. Ook niet als Donald Trump verdwijnt.
»Verwacht vooral niet dat een Democratische president wezenlijk anders zou handelen. De oorlog en de genocide in Gaza zijn óók mede mogelijk gemaakt door het beleid van Joe Biden.
»En de Democratische presidentskandidaat Kamala Harris heeft in haar campagne nooit gezegd dat ze de Amerikaanse steun aan Israël zou stopzetten.»
ZINZEN «Laat me tussendoor ook een pluim geven: VRT-journaliste Inge Vrancken draait in het Midden-Oosten uitstekende, relevante reportages. Chapeau.»
DEPOORTERE «Ook bij de concurrentie zitten straffe buitenlandjournalisten, zoals Robin Ramaekers van VTM.»
HUMO Meneer Zinzen, u zwijgt?
ZINZEN «Ik zou het niet weten, ik heb nog nooit naar VTM gekeken.»
DEPOORTERE «Bij VTM én de VRT raakt de duiding over de Westoever en Gaza helaas besmet door de Israëlische framing.
»De redacties spreken over ‘de oorlog tegen de terreurbeweging Hamas’, precies zoals premier Benjamin Netanyahu het wil, maar het label ‘terroristische staat Israël’ hoor je nooit.
»De regering van Netanyahu heeft Gaza onbewoonbaar gemaakt: hoe kun je dat een oorlog tussen twee gelijke partijen noemen?
»Hetzelfde gebeurt in Libanon.
»In ‘Het journaal’ heet het ‘de strijd van Israël tegen Hezbollah’, maar in werkelijkheid treft het Israëlische geweld de Libanese bevolking: het zuiden en de hoofdstad Beiroet worden simpelweg platgebombardeerd.»
ZINZEN «Onlangs vertelden nieuwsankers Cathérine Moerkerke van VTM en Annelies Van Herck van de VRT in HUMO dat ze moreel verontwaardigd zijn als ze beelden van bebloede Palestijnse kinderen zien.
»Maar de kernvraag, wie die ellende veroorzaakt, durven ze niet te beantwoorden.»
‘Bij de VRT en VTM raakt de duiding over de Westoever en Gaza besmet door de Israëlische framing, precies zoals Netanyahu het wil’
Johan Depoortere
HUMO Dan is het aan jullie: komt het nog goed in het Midden-Oosten?
DEPOORTERE «Ik weet het niet. Wat mij pessimistisch stemt, is dat in Israël én de VS niet alleen macht en belangen een rol spelen, maar ook religie.
»De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth misbruikt het christendom om de oorlog in Iran te rechtvaardigen, alsof het een moderne kruistocht is.
»Invloedrijke christelijk-fundamentalistische en zionistische groepen geloven dat de eindtijd nabij is en dat die pas kan aanbreken wanneer alle Joden terugkeren naar Israël.
»Het gaat zover dat extremisten in Israël champagne ontkurken wanneer ze een wet stemmen die de doodstraf voor Palestijnen mogelijk maakt.
»Het is griezelig, en toch wordt het internationaal gedoogd.
»Tegelijk rommelt het in Israël.
»Historicus Ilan Pappé en zelfs het voormalige rechtse boegbeeld Tzipi Livni waarschuwen dat deze oorlogen het einde van het zionisme kunnen inluiden.
»Het leger is overbelast, de economische druk wordt onhoudbaar, het land ligt onder vuur en almaar meer Joden vertrekken uit Israël.
»Er gaapt een steeds grotere kloof tussen de Israëli’s die protesteren tegen Netanyahu’s justitiehervormingen, en de messianistische kolonisten die het beleid sturen.
»Voor Netanyahu is oorlog een middel om de interne problemen te maskeren en aan de macht te blijven, maar mogelijk komt hij er niet zo lang meer mee weg.»
ZINZEN «Misschien gaat het sneller dan we denken. Mensen vergeten soms hoe onvoorspelbaar de wereld is.»
DEPOORTERE «Vlak vóór Nelson Mandela vrijkwam, lachte men je uit als je de val van de apartheid in Zuid-Afrika durfde te voorspellen.
»Wie weet wordt Israël ooit een seculiere staat met gelijke rechten voor iedereen. Een mens mag dromen.»
HUMO Meneer Zinzen, Congo was decennialang uw werkterrein. Ook daar blijven de conflicten maar aanslepen. Wordt u daar niet moedeloos van?
ZINZEN «Gek genoeg niet, al blijft de ellende daar inderdaad maar voortduren.
»De vloek én de zegen van Congo is de enorme rijkdom in de bodem. Bij elke technologische sprong wendt de wereld zich tot de Congolese mijnen – eerst voor atoomwapens en ruimtevaart, nu voor computers en chips.
»Die rijkdom zou een bron van welvaart moeten zijn voor de Congolezen, maar het tegendeel is waar.
»In de primitieve mijnen sterven de creuseurs (mijnwerkers) met honderden. Onlangs vielen er bij een overstroming zeshonderd doden in één mijnput.
»Het ergste is dat zo’n ramp bij ons amper het nieuws haalt. Met wat geluk staat er een minuscuul bericht in de krant.
»Siegfried Bracke vatte die gelatenheid ooit pijnlijk samen: ‘Wie interesseert zich nog voor Congo?’
»De Franstalige media houden wél vol. Colette Braeckman, intussen drie eeuwen oud, staat nog altijd met beide laarzen in de modder in het oorlogsgebied rond Goma, in Oost-Congo. Ik zou het niet meer kunnen.»
Bron Geert Van de Velde
HUMO Ondanks alles blijft u hoopvol.
ZINZEN «Ja. Er is de gruwel in Oost-Congo, maar elders zie je schitterende initiatieven.
»In de stad Kisangani loopt een universitair project dat boeren ertoe aanzet om hun eeuwenoude woud zelf te beschermen tegen commerciële houtkappers. Dat gaat uit van de Congolezen zelf, en zo hoort het.»
HUMO De Congolezen moeten wel dagelijks vechten tegen een corrupt systeem.
ZINZEN «De ellende is al lang niet meer alleen de schuld van westerse kolonialen.
»Gewone ondernemers moeten nog maar een zaak starten, of er staat al een corrupte pief in maatpak voor de poort: die eist een vast percentage in ruil voor bescherming. Weiger je, dan gaat je zaak in vlammen op.
»De mensen die daartegen blijven opstaan, geven me hoop. Zij, en niet de graaiende Amerikanen, Russen of Chinezen, moeten de toekomst van hun land vormgeven.»
HUMO Uw band met Afrika is ook persoonlijk.
ZINZEN «Ik heb mijn hart verloren aan de Congolezen: ze zijn de veerkrachtigste mensen die ik ooit heb ontmoet.
»In Zimbabwe, tijdens de bevrijdingsstrijd tegen de regering van Ian Smith, hadden we contact met zwarte bevrijdingsbewegingen.
»Onze fixer merkte hoe sterk ik met hun strijd meeleefde. Hij zei me: ‘Walter, you are black inside.’
»Dat is het mooiste compliment dat ik in mijn lange carrière heb gekregen.»
BOM OP OEKRAÏNE
HUMO Defensie kan de instroom van tieners amper aan. Zouden jullie kleinkinderen het leger in mogen?
ZINZEN «Ik zou dat vreselijk vinden, echt vreselijk. Ik durf zelfs te zeggen dat zoiets in mijn familie volstrekt ondenkbaar is.»
DEPOORTERE «De populariteit van het leger toont helaas hoe goed de wervingscampagnes en de promilitaire sfeer in de media aanslaan bij jongeren.»
ZINZEN «Het begint al bij het woord defensie. We pompen miljoenen in de defensie-industrie, maar die produceert wapens. En wapens dienen om mensen te doden.
»De hysterie heeft zelfs Duitsland bereikt, tot voor kort het meest pacifistische land van Europa.
»Daar ligt een voorstel op tafel om mannen niet langer dan drie maanden naar het buitenland te laten reizen zonder expliciete toestemming van het leger, in de aanloop naar een mogelijke dienstplicht.
»Tien jaar geleden was zoiets ondenkbaar. Gelukkig protesteren de scholieren massaal: zij voelen de bui al hangen.»
HUMO Maken jullie je zorgen over de wereld waarin jullie kleinkinderen terechtkomen?
ZINZEN «Dat niet.»
DEPOORTERE «Ik wel. Walter, wij hebben de trente glorieuses gekend: jaren van vrede, stijgende welvaart en dalende ongelijkheid. Nu smelten welvaart en veiligheid weg.
»In de VS staat iemand aan het roer die intellectueel en mentaal ongeschikt is en toch met één druk op de knop hele beschavingen kan wegvegen.
»Ook in Rusland wordt nu luidop gesproken over kernwapens.
»Invloedrijke analisten pleiten openlijk voor een tactische kernbom om de oorlog in Oekraïne te beëindigen: ze willen burgers in een deel van de Donbas 72 uur geven om te evacueren, en dan een bom gooien.
»Niet voor niets staat de Doomsday Clock op maar 85 seconden vóór middernacht.»
ZINZEN «De totale willekeur van het geweld jaagt me angst aan, maar ik weiger op te geven. Hoop vind ik dichtbij, bij mijn familie.
»Mijn oudste zoon is getrouwd met een Koreaanse vrouw, en hun dochter is gehuwd met een Ghanees.
»Hun kind, mijn achterkleinkind, verenigt dus drie continenten in één lijfje. Dát is de toekomst.
»Je hoort het, mijn hoop is niet alleen rationeel. Het is meer een verlangen dat deze kwade tijden keren. Maar de geschiedenis helpt me wel om te relativeren.
»Julius Caesar pleegde tweeduizend jaar geleden een volkerenmoord in onze streken, vergelijkbaar met wat Netanyahu nu in Palestina aanricht.
»Gruwel en oorlog zijn van alle tijden, maar vrede en herstel óók. De geschiedenis golft.
»En je ziet wereldwijd verzet. Mensen komen op straat tegen de politieke lafheid en het oprukkende autoritarisme, ook bij ons.
»De studentenprotesten tegen de gruwel in Gaza hebben mij diep geraakt.»
DEPOORTERE «Overal ter wereld steekt een democratische reflex de kop op. Kijk naar de VS: met de No Kings protesten groeit eindelijk een brede volksbeweging tegen Trump en zijn beleid.
»Zelfs het niet bepaald extreemlinkse The Economist schrijft dat de onvoorwaardelijke steun voor Israël ook bij Republikeinse kiezers afneemt.
»Het grote probleem: de Wetstraat doet bijna niets.
»Hoeveel betogingen waren er in Brussel tegen de genocide in Gaza?
»De regering is verlamd door een als liberaal verklede extreemrechtse politicus, Georges-Louis Bouchez.
»Vorige week ontsnapte minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot in Beiroet nipt aan Israëlische bombardementen. En wat zegt onze regering? Dat ze verontwaardigd en bezorgd is. Dat valt niet meer uit te leggen.»
HUMO Zo zijn we alweer twee uur verder, heren. Jullie weten dat jullie met pensioen zijn?
DEPOORTERE «Ja, maar ik móét de omwentelingen in de wereld blijven volgen. Ik heb geen keuze: ik ben ongeneeslijk nieuwsgierig.»
ZINZEN «Idem. Ik heb nooit iets anders gedaan dan de kranten tot mij nemen. Zodra ik kon lezen, las ik het nieuws, samen met mijn oma. Dat is nooit gestopt. De journalistiek zal me nooit meer loslaten.»
Lees ook
Klik op de hyperlinks hieronder
en vind meer berichten
Bron: Humo